Urzędnicy w nowoczesnych biurowcach

Najwięcej powierzchni biurowych w Warszawie wynajmują firmy z branży bankowości, usług finansowych i ubezpieczeń, ale na rynek wkracza także sektor publiczny

- Instytucje publiczne w ostatnim czasie wykazują zauważalnie większe zainteresowanie wynajmem powierzchni w nowoczesnych biurowcach, zarówno w Warszawie, jak i w największych miastach w Polsce. Zmiana siedziby to w przypadku wielu urzędów konieczność, ponieważ stan budynków, w których się mieszczą nie spełnia dzisiejszych wymogów i standardów. Nierzadko wymagają one kapitalnych remontów. Możliwe do osiągnięcia korzyści, które niesie relokacja takich podmiotów do nowych lokalizacji, zarówno nowopowstałych budynków, jak i starszych ale spełniających określone parametry pozwala sądzić, że sektor państwowy stanie się niebawem poważniejszym graczem na rynku biurowym - mówi Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz. 

Z danych Walter Herz wynika, że instytucje publiczne wynajmują w Warszawie średnio około 60 tys. mkw. nowoczesnych powierzchni biurowych rocznie. Potencjał tej grupy najemców, jak twierdzi Bartłomiej Zagrodnik, jest jednak znacznie większy. - Zapotrzebowanie na biura w nowych budynkach zgłaszają instytucje rządowe, jednostki samorządowe, urzędy centralne i lokalne, jak również instytucje europejskie. W ostatnim czasie pośredniczyliśmy w wynajmie przez spółki skarbu państwa kilkunastu tysięcy mkw. powierzchni biurowych – informuje. 

- Ta grupa najemców potrzebuje kompleksowego doradztwa i wsparcia w zakresie wynajmu, dlatego zdecydowaliśmy się zorganizować w Akademii Najemcy Walter Herz szkolenie skierowane właśnie do instytucji publicznych, które odbędzie się w Warszawie w najbliższą środę – dodaje Bartłomiej Zagrodnik.    

Szerokie możliwości optymalizacji umów

Ekspert zaznacza, że pole do optymalizacji w przypadku jednostek administracji państwowej jest bardzo duże ponieważ umowy, na których bazują urzędy na ogół zawierają wiele nierynkowych zapisów i kosztów. - Dotyczy to także układów funkcjonalnych i aranżacji zajmowanych powierzchni, wyposażenia i rozwiązań technologicznych. Biura, w których mieści się administracja zwykle nie są efektywne pod względem funkcjonalności powierzchni i jej dostosowania do rzeczywistych potrzeb zespołu pracowników. Nie zapewniają też komfortu pracy ze względu na brak odpowiedniej wentylacji, oświetlenia, podziału, czy zaplecza techniczno-administracyjnego – przyznaje.  

- Poza poprawą standardu biura, relokacja siedziby może przynieść urzędom ograniczenie kosztów związanych z utrzymaniem powierzchni - podkreśla  Bartlomiej Zagrodnik. - Stopień oszczędności uzależniony jest od wielu czynników i konkretnych oczekiwań danego podmiotu. Pomimo dość wysokiego poziomu stawek czynszowych obowiązujących w nowoczesnych budynkach, przeprowadzka może oznaczać dla urzędów ograniczenie całkowitego kosztu wynajmu z uwagi na efektywniejsze wykorzystanie zajmowanej powierzchni, niższe opłaty eksploatacyjne i brak dodatkowych opłat związanych z konserwacją budynków. Nowe kompleksy biurowe zapewniają ponadto szeroki serwis i większe bezpieczeństwo w zakresie dostępu do obiektów i infrastruktury technicznej. Ważnym aspektem jest też wykorzystanie istniejących układów aranżacji w budynkach kilkuletnich – wyjaśnia Bartłomiej Zagrodnik.   

Wymagania instytucji państwowych

Należy przyznać, że najemcy z sektora publicznego mają dość sprecyzowane wymagania dotyczące powierzchni biurowych. Stawiają przeważnie na przestrzeń, która daje możliwość podziału na gabinety i oczekują zwykle kompleksowej aranżacji oraz wykończenia powierzchni. Wysokość miesięcznego czynszu musi być ściśle określona i zabudżetowana. Podpisywane kontrakty rzadko zawierają też zapisy związane z zabezpieczeniem umów najmu, mimo że to standard na rynku nieruchomości komercyjnych. Instytucje państwowe to jednak pożądani najemcy, których status sam w sobie gwarantuje stabilność najmu, zainteresowani dużymi powierzchniami i wieloletnimi umowami, którzy często zabezpieczają sobie także możliwość pierwokupu budynków.   

Sektor publiczny na rynku biurowym obecny jest zaledwie od kilku lat. Z racji lokalizacji większości jednostek administracji państwowej, najemcy instytucjonalni najwięcej umów zawierają w Warszawie. Jako pierwsza w 2010 roku powierzchnię komercyjną wynajęła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która weszła na 16 tys. mkw. w warszawskim kompleksie Poleczki Business Park. W tym czasie powierzchnię w Adgar Plaza wynajął też Urząd Zamówień Publicznych. 

Kontrakty na duże powierzchnie 

Z danych Walter Herz wynika, że w 2012 roku instytucje publiczne zakontraktowały już niespełna 70 tys. mkw. komercyjnych powierzchni biurowych. Jeszcze bardziej owocny był rok 2014, kiedy spółki skarbu państwa wygenerowały na rynku warszawskim kilkanaście procent popytu na biura. Do jednych z największych transakcji należał kontrakt Urzędu Rejestracji Leków na 13 tys. mkw. powierzchni w Adgar Park West. Znaczące umowy zawarły w tym czasie także m.in.  Główny Inspektorat Transportu Drogowego, Urząd Lotnictwa Cywilnego i Agencja Nieruchomości Rolnych.

Europejska Agencja Zarządzania Współpracą Operacyjną na Zewnętrznych Granicach Państw Członkowskich Unii Europejskiej Frontex weszła zaś w Warsaw Spire na powierzchnię 14,6 tys. mkw., a najemcą 6,2 tys. mkw. powierzchni w tym samym kompleksie zostało Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Jedną z największych umów najmu podpisanych w 2015 roku przez podmiot państwowy był kontrakt Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń na wynajem 17,5 tys. mkw. powierzchni w budynku Konstruktorska Business Center. 

W 2015 roku siedzibę zmieniały również spółki z grupy Poczty Polskiej, które wynajęły łącznie 18 tys. mkw. w Domaniewska Office HUB, jak również Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które ulokowało się w budynku Foksal City. Polskie Sieci Elektroenergetyczne wynajęły zaś biuro o powierzchni 7,1 tys. mkw. w Delta Eurocentrum Office Complex przy alejach Jerozolimskich w Warszawie, a Urząd Komunikacji Elektronicznej przeniósł się do biurowca przy ulicy Kasprzaka.

Coraz więcej urzędów w nowych biurowcach

Do znaczących kontraktów  podpisanych w ciągu ostatnich pięciu lat należała również umowa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która w kompleksie Poleczki Park przedłużyła wynajem powierzchni 17,5 tys. mkw., wynajem przez PKP 17 tys. mkw. biur w West Station, czy umowa na powierzchnię 14,8 tys. mkw. podpisana przez KNF w biurowcu Piękna 2.0. Ponadto siedzibę przeniosła też spółka PKP Cargo, która w katowickim kompleksie A4 Business Park wynajęła 8 tys. mkw. biur.  

Do najemców instytucjonalnych, którzy wybrali nowoczesne budynki biurowe należy również Agencja Rynku Rolnego, która w Karolkowa Business Park zajęła 10 tys. mkw., Gaz-System, który w kompleksie Cristal Park rozlokował się na powierzchni 9,2 tys. mkw., Urząd Komunikacji Elektronicznej, który w budynku G9 zajął 8,1 tys. mkw., czy Zarząd Transportu Miejskiego, który w 2017 roku przedłużył umowę najmu na siedzibę w JM Tower na powierzchnię 7,3 tys. mkw.

W 2018 roku Fundacja Polskiego Funduszu Rozwoju w warszawskim Cedecie wynajęła z kolei 10,3 tys. mkw. A w lipcu bieżącego roku Bank Gospodarstwa Krajowego wynajął 12,4 tys. mkw. w położonym w sąsiedztwie warszawskiego Dworca Centralnego kompleksie Varso Place. 

Walter Herz

Biurowy Kraków bezkonkurencyjny w regionach

Niemal połowa biur wynajmowanych w największych miastach regionalnych w Polsce trafia do najemców w Krakowie

Z ponad 300 tys. mkw. powierzchni biurowej wynajętej w pierwszej połowie br. w największych ośrodkach biznesowych w kraju, poza Warszawą, aż 140 tys. mkw. biur zakontraktowane zostało w Krakowie. Największy udział w rekordowo wysokim popycie na biura odnotowanym na krakowskim rynku miały firmy z sektora nowoczesnych usług dla biznesu. Coraz większe zapotrzebowanie zgłaszają również najemcy z segmentu powierzchni elastycznych. W pierwszych sześciu miesiącach br. operatorzy flexy podpisali w stolicy Małopolski umowy na około 13 tys. mkw. biur, generując niemal 10 proc. popytu.  

Za popytem podąża niespotykana dotąd w aglomeracji nowa podaż. - W pierwszym półroczu tego roku w Krakowie oddanych zostało kilkanaście obiektów, dzięki czemu na rynek trafiło łącznie prawie 100 tys. mkw. powierzchni biurowej. To więcej niż przybyło w tym czasie nawet na największym w kraju rynku warszawskim - podaje Mateusz Strzelecki, Partner i Head of Regional Markets w Walter Herz. 

Kraków buduje potencjał 

Do inwestycji ukończonych w tym czasie należały m.in. V.Offices (21,6 tys. mkw.), Mogilska Office (12,5 tys. mkw.), DOT Office F1 (9,8 tys. mkw.), czy budynek B1 w inwestycji Fabryczna Office Park (13,5 tys. mkw.).  

Ogromny apetyt inwestorów na krakowskie biura motywuje do intensywnego działania deweloperów. Mateusz Strzelecki informuje, że w inwestycjach prowadzonych aktualnie w Krakowie powstaje około 270 tys. mkw. powierzchni biurowych. - Na tle rynków regionalnych, także pod tym względem Kraków jest absolutnym liderem - przyznaje ekspert.  

Według danych Walter Herz, zaplecze biurowe Krakowa liczy dziś około 1,36 mln mkw. nowoczesnej powierzchni. Analitycy tej firmy szacują, że do końca 2019 roku krakowskie zasoby wzrosną o kolejne 75 tys. mkw. powierzchni biurowych. Na ukończeniu jest bowiem m.in. dziesięciopiętrowy biurowiec Tischnera Office firmy Cavatina, który zaoferuje 33,6 tys. mkw. biur. 

W trakcie realizacji 

Na krakowskim rynku budują największe firmy inwestujące w segmencie biurowym w Polsce. W pobliżu Dworca Głównego i Galerii Krakowskiej Skanska realizuje kompleks High5ive, w skład którego wejdzie pięć budynków. Inwestycja dostarczy 70 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej. Dwa budynki w ramach pierwszego etapu zostały już oddane do użytku. Dwa następne ukończone zostaną w przyszłym roku, a budowa ostatniego jest planowana. 

W pobliżu ronda Mogilskiego, największego, krakowskiego węzła komunikacyjnego, w miejscu tzw. szkieletora powstaje zaś multifunkcyjny projekt Unity Center. W kompleksie znajdą się budynki biurowe, hotel i apartamenty. Pierwszy z biurowców, realizowany w tym projekcie ma zostać oddany w przyszłym roku. 

Na terenie dawnych zakładów Państwowej Wytwórni Wódek w Krakowie przy ulicy Fabrycznej firma Inter-Bud realizuje z kolei inwestycję Fabryczna City. Plany obejmują budowę obiektów biurowych, a w obrębie części zabytkowej czterogwiazdowego hotelu Mercure Kraków Fabryczna City, fitness, basenu, SPA, muzeum wódki oraz pasażu z restauracjami, a ponadto mieszkań i lokali usługowych. W strefie biurowej kompleksu - Fabryczna Office Park zaplanowane zostały cztery biurowce, z których jeden został już oddany, dwa są w fazie realizacji, a budowa ostatniego jeszcze nie została rozpoczęta.  

Szczególnie prężnie rozwijają się południowe i południowo-wschodnie rejony Krakowa, gdzie realizowane są kolejne etapy inwestycji Bonarka for Business, Wadowicka 3, czy Zabłocie Business Park. 

Zapowiadane projekty 

Na tym obszarze, przy ulicy Klimeckiego również Cavatina zamierza wybudować swój nowy kompleks - Klimeckiego Office. Zaplanowane zostały w nim dwa biurowce, które zaoferują prawie 36 tys. mkw. powierzchni. Deweloper rozpoczyna właśnie realizację kolejnego etapu Equal Business Park przy ulicy Wielickiej i przygotowuje następne inwestycje w Krakowie, w których w ciągu najbliższych trzech lat planuje oddać blisko 78 tys. mkw. powierzchni biurowej. 

Budowę nowych, dużych projektów zapowiadają też w stolicy Małopolski inne wiodące firmy deweloperskie. Największą z inwestycji planuje White Star przy ulicy Saskiej 25. W ośmiu budynkach w kompleksie The Park powstać ma w sumie 100 tys. mkw. powierzchni biurowej.

Rozbudowywać będzie się również Bonarka for Business, która dysponuje dziś już 75 tys. mkw. biur. Firma TriGranit oddała niedawno w kompleksie biurowiec H o powierzchni 9,8 tys. mkw. i przygotowuje realizację kolejnych dwóch budynków I oraz J. Nowe biurowce mają dostarczyć na rynek po około 10 tys. mkw. Ich budowa ma ruszyć jeszcze w tym roku. O budowie nowego projektu w Krakowie mówi też Echo Investment.

Kraków outsourcingiem stoi  

Rekordowo wysoki popyt na powierzchnię biurową w Krakowie związany jest przede wszystkim z tworzeniem nowych i rozwojem istniejących centów świadczących nowoczesne usługi dla biznesu. Kraków jest bowiem nie tylko wiodącą, polską, ale i światową lokalizacją dla firm z sektora BPO/SSC oraz branży nowych technologii. 

W ubiegłym roku firmy z tego sektora zakontraktowały w Polsce jedną czwartą wynajętej powierzchni biurowej, tj. ponad 400 tys. mkw. biur. Z danych Walter Herz wynika, że w miastach regionalnych, poza Warszawą centra obsługi biznesu wygenerowały w 2018 roku przeszło połowę całkowitego popytu na powierzchnię biurową. W pierwszym półroczu tego roku do najemców z sektora nowoczesnych usług dla biznesu w największych ośrodkach biznesowych w naszym kraju trafiło natomiast prawie 190 tys. mkw. biur. 

Prawie 60 proc. powierzchni z 3 mln mkw. biur zajmowanych obecnie przez sektor BPO/SSC w Polsce przypada na Kraków. Miasto oferuje inwestorom z tej branży dobrze wykwalifikowaną kadrę pracowniczą oraz relatywnie niskie koszty pracy i najmu powierzchni biurowej w porównaniu, zarówno z Warszawą, jak i rynkami Europy Zachodniej.  

Coraz popularniejszy pre-let

Doradcy Walter Herz, zaznaczają że obecne w Krakowie firmy chętnie przenoszą dziś swoje siedziby do budynków położonych blisko centrum, gdzie pracownicy mają łatwiejszy dostęp do komunikacji miejskiej i bogatą ofertę usługową. Poza biurowcami w ścisłym centrum miasta, powodzeniem wśród najemców cieszą się też budynki zlokalizowane w okolicy ronda Mogilskiego.  

Współczynnik powierzchni niewynajętej sięga aktualnie w Krakowie 10 proc. Ograniczona dostępność gotowych powierzchni powoduje, że znacznie więcej niż wcześniej nowych umów zawieranych jest teraz w formie pre-let, nawet na wczesnych etapach realizacji inwestycji. 
Wywoławcze stawki czynszowe w centrum Krakowa kształtują się na poziomie 13,0 - 15,5 euro/mkw./m-c, a poza nim w przedziale 9,5 - 14 euro/mkw.

W wielu przypadkach istnieje jednak możliwość wynegocjowania atrakcyjnych budżetów na wykończenie lokali, czy uzyskanie kilkumiesięcznych wakacji czynszowych, w wyniku czego czynsze efektywne są znacznie niższe. 

Walter Herz

Polska najsilniejszym rynkiem inwestycyjnym w nieruchomości komercyjne w CEE

Globalni inwestorzy najchętniej wybierają nowoczesne obiekty biurowe zlokalizowane w największych miastach w naszym kraju

W Polsce nadal zawieranych jest najwięcej transakcji inwestycyjnych na rynku nieruchomości komercyjnych w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE). Analitycy Walter Herz podają, że na nasz kraj przypadło prawie 2,77 mld euro z 5,47 mld euro łącznego wolumenu transakcji zrealizowanych w pierwszym półroczu tego roku w regionie CEE. W Czechach inwestycje w tym segmencie przyniosły przeszło 1,6 mld euro, a na kolejnych miejscach, ze znacznie niższymi wynikami, uplasowały się Węgry, Rumunia i Słowacja. Polska zgarnęła niemal połowę kapitału zainwestowanego w nieruchomości komercyjne w regionie CEE w pierwszych sześciu miesiącach br.       

Najliczniejsze i największe umowy kupna sprzedaży odnotowane zostały w segmencie biurowym, w którym wygenerowane zostało ponad 60 proc. wolumenu transakcyjnego. Na zakup nieruchomości handlowych przypadło zaledwie niespełna 16 proc. zainwestowanego kapitału, prawie 14 proc. objęły inwestycje w sektorze magazynowym, a 10 proc. inwestycje w hotele, segment mieszkaniowy i pozostałe nieruchomości. 

- Uwaga inwestorów skupia się głównie na sektorze biurowym, dla którego osiągnięty w ostatnim półroczu wynik 1,7 mld euro wartości transakcji był najlepszy w historii naszego rynku. W największych ośrodkach biznesowych w kraju przejętych zostało ponad 50 budynków biurowych. A w trakcie negocjacji są dalsze umowy, których łączna wartość przekracza wysokość transakcji osiągniętą w pierwszej połowie tego roku. Największym zainteresowaniem inwestorów cieszyły się nieruchomości biurowe zlokalizowane w Warszawie, na którą przypadło 60 proc. wolumenu transakcyjnego w tym segmencie. Stolica Polski, w której sprzedanych zostało w tym czasie 26 obiektów biurowych, regularnie ugruntowuje wiodącą pozycję na rynku inwestycji biurowych w naszym regionie Europy. Niemniej, dużym powodzeniem inwestorów cieszą się również nieruchomości biurowe zlokalizowane w największych, regionalnych miastach w kraju. Jeśli sfinalizowane zostaną transakcje zaplanowane do realizacji na najbliższe miesiące, mamy szansę uzyskać w tym roku równie znakomity wynik na rynku inwestycyjnym, jak w rekordowym pod tym względem roku ubiegłym – informuje Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz.  

W pierwszej połowie 2019 roku właściciela zmienił m.in. w Warszawie kompleks biurowy West Station I+II, Warsaw Trade Tower, Ethos, Wronia 31, Piękna 2.0, biurowiec Biura przy Bramie, czy kompleks Centrum Marszałkowska. W Poznaniu przejęta została inwestycja Malta Office Park, Poznań Financial Centre i Nowy Rynek B, a w Łodzi Symetris Business Park I&II. W Krakowie w nowe ręce przeszedł kompleks O3 Business Park I&II, .big, Rondo Business Park, czy K1, we Wrocławiu Business Garden Wrocław, a w Gdańsku Argon i Arkońska Business Park.    

Analitycy Walter Herz wskazują, że coraz większą grupę inwestorów w naszym kraju stanowią firmy z Azji, w tym z Korei Południowej, Singapuru i Filipin, na które w pierwszym półroczu br. przypadł zakup aktywów o wartości 0,5 mld euro. Do Polski płynie też kapitał z USA, Europy Zachodniej i Afryki, w szczególności z Republiki Południowej Afryki. Rośnie też udział inwestorów z CEE, przede wszystkim z Węgier i Czech.    

Inwestycjom w Polsce sprzyja dobry poziom rozwoju naszej gospodarki oraz silny popyt konsumpcyjny. Duże znaczenie ma również na tym tle stabilny wzrost rynku najmu powierzchni komercyjnych. Dlatego inwestorzy stawiają teraz już nie tylko na najlepiej zabezpieczone umowami najmu, najnowocześniejsze obiekty, zlokalizowane w najlepszych punktach miast. Wybierają także bardziej wymagające inwestycje, o wyższym poziomie ryzyka, ale z dużym potencjałem wzrostu stopy kapitalizacji.  
Jak informują analitycy Walter Herz, w przypadku najwyższej klasy obiektów biurowych, usytuowanych w najlepszych punktach Warszawy roczna stopa kapitalizacji wynosi dziś około 4,50 proc., a w lokalizacjach mniej centralnych jest nieco wyższa. Na największych rynkach regionalnych w kraju stopa zwrotu kształtuje się natomiast na poziomie od 5,40 proc. do 5,90 proc.  

Walter Herz

Design nie mniej ważny niż wybór powierzchni biurowej

Aby możliwe było stworzenie wyjątkowego miejsca pracy, za wyborem optymalnej lokalizacji i powierzchni musi iść właściwe rozplanowanie i aranżacja przestrzeni biurowej

Fit-out to dziś znacznie więcej niż wykończenie biura. Niesie ze sobą wiele funkcji, które decydują o atrakcyjności miejsca pracy. Nie sprowadza się tylko do doboru wykończenia i wyposażenia wnętrza. Odpowiednia aranżacja to także sposób na poprawę odporności pracowników na stres i wsparcie efektywności pracy. Rozwiązania stosowane w biurach mają dziś przede wszystkim sprawiać, żeby były przyjazne, zdrowe i użyteczne, a ludzie czuli się w nich tak dobrze, jak w domu. 

Bo to przede wszystkim zadowolenie pracowników jest dziś czynnikiem decydującym o profilu adaptacji powierzchni. Nietuzinkowe biuro jest bowiem, nie tylko identyfikatorem relacji biznesowych przedsiębiorstwa, ale również jednym z najmocniejszych argumentów podczas rekrutacji, od której firmy uzależniają rozwój swojego biznesu. Dbałość o wygląd, ergonomię stanowisk pracy oraz standard wyposażenia powoduje, że biura zmieniają się dziś w designerskie przestrzenie, na aranżację których przeznaczane są znaczące nakłady. Ważne, by te środki były odpowiednio zagospodarowane.  

To właśnie było tematem kolejnej sesji Akademii Najemcy Walter Herz, której partnerem merytorycznym była pracownia projektowa The Design Group. – Podczas szkolenia: Najnowsze trendy. Design w świecie powierzchni biurowych, zorganizowanego 22. sierpnia br. w Warszawie, Konrad Krusiewicz, Founder, CEO, Head Designer w The Design Group, przedstawił jedne z najpiękniejszych realizacji swojej firmy. Omawiał najważniejsze aspekty związane z projektowaniem biura i zaprezentował światowe trendy w aranżacji powierzchni - informuje Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz.

Zarysowujący się dziś wyraźnie kierunek w projektowaniu biur podyktowany jest zmianami w podejściu do miejsca pracy, które powinno być na tyle komfortowe, by pozwolić spokojnie pracować i sprawnie się komunikować. Niekonwencjonalne rozwiązania, wspierające integrację zespołu schodzą teraz na drugi plan, a rozrywka przenoszona jest coraz częściej poza obszar pracy.   

Poza tym, fit-out idzie dziś w kierunku kreacji przestrzeni aktywnych, które można zmieniać i kształtować w zależności od aktualnych potrzeb. Służą temu mobilne, zielone ściany, lekkie meble i elastyczne elementy wystroju. Dostosowane do różnorodnego trybu pracy są też poszczególne strefy, lokowane w przestrzeni biura. Służą spotkaniom, kreatywnej pracy zespołowej, albo indywidualnej w skupieniu.

Pojawiają się też sale tematyczne i pokoje dedykowane konkretnym zespołom, jeśli firma zajmuje się długofalowymi projektami. Nieodłącznym elementem nowoczesnych biur są też świetnie wyposażone kuchnie oraz miejsca do wypoczynku, w tym także drzemki. 

Walter Herz

Rewitalizacja historycznych terenów przemysłowych przynosi miastom najciekawsze miejscówki

W realizacji najbardziej spektakularnych, wielofunkcyjnych inwestycji, opartych na rewitalizacji dawnych obiektów przemysłowych, wybija się dziś przede wszystkim Łódź i Warszawa. Z dużym, miastotwórczym projektem rewitalizacyjnym startuje też Gdańsk

- Inwestycje związane z rewitalizacją dawnych fabryk, elektrowni, browarów, czy stoczni, które dzięki przebudowie oferują nowe, komplementarne funkcje to dziś wyraźny trend urbanistyczny, który najbardziej widoczny jest w największych miastach w kraju – zauważa Mateusz Strzelecki, Partner i Head of Regional Markets w Walter Herz. - Zaniedbane tereny poprzemysłowe z historycznymi zabudowaniami, szczególnie te położone w centrach aglomeracji, przekształcane są zwykle zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Część tego typu przedsięwzięć, nie tylko przynosi atrakcyjne obiekty komercyjne i poprawia jakość przestrzeni publicznej, ale również zmienia użyteczność całych kwartałów miejskich – przyznaje ekspert.  

Mateusz Strzelecki zwraca uwagę, że projekty rewitalizacyjne poza swoją miastotwórczością, niosą także wartość dodaną w postaci autentyczności, którą czerpią z tożsamości miejsca, historii i niepowtarzalnego charakteru dawnych zabudowań. – Dzięki temu, takie inwestycje są ciekawsze od nowych obiektów i stają się jednymi z najatrakcyjniejszych i najbardziej reprezentacyjnych miejsc w miastach. Różnorodność funkcji i ciekawe zagospodarowanie nowych placów, alejek i pasaży sprawia, że wpisują się w miejski koloryt, nie tylko jako atrakcyjne centra, ale są także tętniącymi życiem, lokalnymi miejscami spotkań i wizytówkami dzielnic – dodaje Strzelecki.    

- Za takimi głośnymi realizacjami, jak warszawski Koneser, czy łódzka OFF Piotrkowska, które stały się już gorącymi punktami na mapie turystycznej, idą kolejne. Stara Praga od lat czekała na projekt, który swoją siłą oddziaływania, efektywnie przyczyniłaby się do zmiany jej wizerunku. Koneser, który z sukcesem połączył urok wiekowej architektury z nowoczesnym designem, przyciąga dziś tłumy, dzięki organizowanych na jego terenie licznym wydarzeniom kulturalnym. I tak dzielnica, do której wcześniej budziła rezerwę, postrzegana jest dziś jako atrakcyjna i przyjazna – tłumaczy Mateusz Strzelecki. 

Łódź w procesie rewitalizacji 

Program rewitalizacji prowadzony w Łodzi to największe tego rodzaju przedsięwzięcie w Polsce. W ramach restrukturyzacji obszarowej restaurowane są kamienice i zabudowania dawnych obiektów fabrycznych oraz infrastruktura miejska. Miasto inwestuje olbrzymie środki w przestrzeń publiczną, pozyskując na ten cel wysokie fundusze unijne. Władze Łodzi sukcesywnie rozwijają jednocześnie współpracę z inwestorami. W mieście prowadzą projekty największe firmy deweloperskie w kraju. 

Niedawno ze swoją inwestycją wystartowało Echo Investment. Fuzja, realizowana na terenie dawnej fabryki Karola Scheiblera przy ulicy Tymienieckiego w Łodzi, ma być otwartą, atrakcyjną częścią miasta, gdzie dawna, ceglana zabudowa połączy się z nowoczesną. Złoży się na to 20 budynków o różnorodnych funkcjach, wśród których 14 to zaadoptowane zabudowania historyczne. W sercu kompleksu usytuowany będzie nowy plac miejski  i secesyjna elektrociepłownia, która po rewitalizacji przeznaczona zostanie na cele kulturalne, edukacyjne lub gastronomiczne. Projekt zakłada budowę czterech budynków z ponad 600 mieszkaniami. Przyniesie ponadto 40 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej, a historyczne zabudowania pomieszczą 15 tys. mkw. przestrzeni przeznaczonej na usługi, sklepy i restauracje. 

Multifunkcyjny Księży Młyn

Wcześniej na terenie Księżego Młyna inwestowała firma Opal Property Developments, która przekształciła w lofty U Scheiblera ponad 200 metrowy budynek dawnej przędzalni, gdzie znalazło się 421 mieszkań. W odrestaurowanej fabryce Ludwika Grohmana mieszczą się dziś nowoczesne biura. W zmodernizowanych budynkach magazynowych działa zaś Art Inkubator. Miasto odnowiło też usytuowaną obok przędzalni, neorenesansową willę Herbsta, a w odrestaurowanym budynku dawnej szkoły przy fabryce Scheiblera w 2020 roku nową siedzibę znajdzie Akademickie Centrum Designu ASP.  

W historycznej remizie strażackiej, zrewitalizowanej przez firmę St. Paul’s Developments, funkcjonują dziś nowoczesne biura. Wysokiej klasy powierzchnie biurowe mieści też Textorial Park, nowy obiekt biurowy, który powstał w pobliżu tego zabytkowego budynku. Aktualnie deweloper przygotowuje realizację nowego projektu, którego budowa ma rozpocząć się jeszcze w tym roku. Textorial Park II obejmuje renowację i nadbudowę dwóch zabytkowych magazynów bawełny dawnego kompleksu Scheiblera i budowę nowoczesnego biurowca, w których do wynajęcia będzie łącznie 26 tys. mkw. powierzchni. Firma zapowiada również stworzenie ponad 9 tys. mkw. ogólnodostępnej przestrzeni wypoczynkowej z kawiarniami, centrum fitness&SPA, a nawet przedszkole i bibliotekę. 
Monopolis na ostatnim wirażu  

W tym roku mają natomiast zakończyć się prace nad rewitalizacją zabudowań dawnego Monopolu Wódczanego z 1902 roku, trzeciego co do wielkości łódzkiego zespołu fabrycznego, po zakładach Karola Scheiblera i Izraela Poznańskiego. Wielofunkcyjny kompleks Monopolis, położony w centrum miasta, dostarczy 23,4 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej, mieszczącej się w zabytkowym gmachu rozlewni i dwóch nowych budynkach. Zaoferuje także rozwiniętą ofertę gastronomiczną, kulturalną oraz usługową na powierzchni 5 tys. mkw. W dawnym laboratorium wódek smakowych powstanie bistro, a w magazynie spirytusu – teatr. Ważną częścią kompleksu stanie się muzeum poświęcone historii Polmosu i technologii wytwarzania wódki. Monopolis mieścił będzie blisko 100 metrowy pasaż z licznymi restauracjami i kawiarniami, zlokalizowany jest w centralnym punkcie obiektu.  

Przy ulicy Zielonej w Łodzi rozpoczyna się również rewitalizacja kamienicy Aurbachów. W połowie 2021 roku w kamienicy mają zostać oddane nowoczesne biura i punkty usługowo-handlowe na parterze w budynku. Neobarokowa kamienica, składająca się z budynku frontowego i dwóch oficyn przyniesie po rewitalizacji ponad 1,4 tys. mkw. powierzchni najmu.    

Projekty rewitalizacyjne na warszawskiej Woli 

W Warszawie kilka ostatnich lat to z kolei czas dużych przemian przestrzennych związanych z przekształceniem obszarów postindustrialnych przede wszystkim na Woli i Pradze Północ. Na Woli pomiędzy ulicą Żelazną, Łucką i Prostą proces rewitalizacji przechodzą dziś zabudowania dawnego Towarzystwa Akcyjnego Fabryk Metalowych Norblin, Bracia Buch i T. Werner. Zachowało się tam dziewięć XIX-wiecznych obiektów, które po renowacji pełnić będą funkcje handlowo-usługowe. Firma Capital Park, która jest inwestorem projektu planuje także budowę nowych biurowców. Na terenie obiektu otwarte zostanie też kino, teatr oraz muzeum dawnej fabryki Norblina z 50 odrestaurowanymi maszynami i kolekcją platerów. 

Pomiędzy budynkami, na obszarze 2 hektarów powstanie sieć pasaży, wewnętrznych uliczek i skwerów, wypełnionych zielenią, które tworzyć będą mini dzielnicę. ArtN dostarczy 66 tys. mkw. powierzchni użytkowej, w tym 40 tys. mkw. powierzchni biurowej i 26 tys. mkw. przestrzeni poświeconej funkcji handlowej, usługowej, rozrywkowej, kulturalnej i gastronomicznej. Na terenie kompleksu, który być otwarty na koniec 2020 roku, funkcjonował będzie BioBazar, kluby, restauracje oraz foodhall z ponad 20 konceptami gastronomicznymi. Przewidziany został też czteropoziomowy parking podziemny. 

Browary Warszawskie i Bohema 

Niedaleko, fabryki Norblina, w kwartale ulic Grzybowska, Wronia, Krochmalna i Chłodna usytuowany jest dawny Browar Haberbusch i Schiele, a później Browary Warszawskie. Na tym terenie Echo Investment realizuje zespół mieszkaniowo-biurowy. W skład inwestycji wchodzą dwa nowe budynki Biura przy Willi i Biura przy Warzelni, w których znajdzie się łącznie 46 tys. mkw. powierzchni oraz budynki mieszkalne. Inwestor przywrócił już świetność XIX-wiecznej willi przy ulicy Grzybowskiej, w której mieszkali niegdyś współwłaściciele firmy, Feliks i Kazimierz Schiele. Budynek dawnej warzelni i 170 letnie, zabytkowe piwnice mają po rewitalizacji przyjąć zaś funkcje gastronomiczno-rozrywkowe. W Browarach Warszawskich powstanie też nowa ulica Haberbuscha i Schielego oraz pięć placów miejskich. Obiekt zaoferuje bogatą ofertę gastronomiczną, a w centralnym punkcie - Rynku Warzelni otwarta zostanie XIX-wieczna warzelnia. Zakończenie realizacji inwestycji planowane jest w 2020 roku. 

Z kolei na warszawskiej Pradze przy ulicy Szwedzkiej, niedaleko słynnego już Konesera, dzięki któremu dzielnica znacznie zyskała na popularności wśród mieszkańców miasta i turystów, rusza restrukturyzacja dawnej fabryki Pollena-Uroda. Na terenie zakładów, które przed wojną należały do rodziny Schichtów, firma Okam Capital wznosi zespół mieszkaniowo-komercyjny o nazwie Bohema. Projekt obejmuje budowę nowych budynków i rewitalizację zabytkowych zabudowań. W centralnym punktem nowego, otwartego placu miejskiego, na którym odbywać się będą wydarzenia artystyczne, znajdzie się 83 metrowy komin górujący niegdyś nad zakładem Polleny. Rewitalizacja historycznych budynków Kotłowni, Glicerynowni i Warzelni, w których znajdzie się około 6,5 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni komercyjnej, już się rozpoczęła, a jej zakończenie przewidziane jest w pierwszym kwartale 2021 roku. Bohema, usytuowana na 4,3 hektarowym terenie, zaoferuje mieszkania, lokale handlowo-usługowe i biurowe oraz przestrzeń co-workingową.  

Elektrownia znów rozbłyśnie na Powiślu 

Niedługo życie wróci również m.in. do opuszczonego budynku PZO przy ulicy Grochowskiej 316/320. Na terenie przedwojennych zakładów optycznych firmy Cain International i White Star Real Estate planują budowę 121 mieszkań i odrestaurowanie ponad 12 tys. mkw. powierzchni z przeznaczeniem na cele biurowo-usługowe w dawnym obiekcie fabrycznym. Realizacja inwestycji ma się zakończyć w 2021 roku.

White Star Real Estate wraz z Tristan Capital Partners na warszawskim Powiślu prowadzi też projekt związany z rewitalizacją dawnej Elektrowni Warszawskiej z 1904 roku. Multifunkcyjna Elektrownia Powiśle w trzech nowych budynkach biurowych zaoferuje 22 tys. mkw. powierzchni najmu, a ponadto 90 luksusowych, loftowych apartamentów na wynajem i butikowy hotel ze 150 pokojami. Na terenie obiektu, który ma zostać oddany wiosną 2020 roku, dostępna będzie też część handlowo-restauracyjna o powierzchni 18 tys. mkw. z prawie 40 różnorodnymi konceptami gastronomicznymi oraz nowe place miejskie usytuowane pomiędzy odrestaurowanymi i nowymi budynkami.  

Rewitalizacja Stoczni Cesarskiej na starcie

Niezwykle interesująco zapowiada się również projekt związany z rewitalizacją obszaru Młodego Miasta i Stoczni Cesarskiej w Gdańsku. Restrukturyzacją mają zostać objęte 73 hektarowe tereny postoczniowe nad Motławą, położone w bliskim sąsiedztwie Starego Miasta, które stanowią dziś własność prywatnych inwestorów. W planach jest wykorzystanie dawnych hal stoczniowych oraz budowa nowych obiektów hotelowych, biurowych i mieszkalnych. Rewitalizacja tego obszaru ma dać Gdańskowi nową, reprezentacyjną dzielnicę, gdzie poza budynkami mieszkalnymi i komercyjnymi mieścić się będą liczne restauracje, sklepy, placówki usługowe, a także parki i skwery dla mieszkańców. 

Rewitalizacja zabudowań Stoczni Cesarskiej, która jest wyjątkowym miejscem na mapie miasta, właśnie ruszyła. Belgijska spółka Stocznia Cesarska Development otrzymała niedawno pozwolenie na budowę, umożliwiające rozpoczęcie remontu budynku Dyrekcji. Renowacja zabytkowego obiektu z 1878 roku ma zakończyć się w lipcu 2020 roku. W odnowionej Dyrekcji będzie 4 tys. mkw. powierzchni biurowej, a także sale konferencyjne, strefy relaksu, kawiarnia, przestrzeń eventowa. Pierwszy etap realizacji projektu obejmie również adaptację Remizy i budowę pierwszych czterech budynków mieszkalnych na Placu Dyrekcyjnym oraz nowej przestrzeni publicznej. Na terenie Młodego Miasta wielu deweloperów przygotowuje aktualnie do budowy swoje projekty komercyjne i mieszkaniowe.    

Poznań, Kalisz i Radom z klimatycznymi miejscówkami

Nową dzielnicę z różnymi funkcjami ma mieć też Poznań. Nowy kwartał miejski powstanie na terenie wygaszonej elektrociepłowni w zakolach Warty. Część terenu, na którym planowana jest Mała Wenecja należy do Veolii, a część do miasta, które poszukuje inwestorów dla tego przedsięwzięcia. W tym celu opracowano koncepcję zabudowy obszaru Elektrociepłowni Garbary na Ostrowie Tumskim.    
Ciekawą, zakończoną niedawno rewitalizacją może pochwalić się natomiast Kalisz, gdzie na   terenie dawnej Fabryki Fortepianów i Pianin Calisia otwarty został wielofunkcyjny kompleks biznesowy Calisia One. W najstarszej, zabytkowej części historycznych zabudowań oddana została nowoczesna powierzchnia biurowa. Stanął w niej również fortepian wyprodukowany w 1939 roku. W kompleksie funkcjonuje hotel Hampton by Hilton Kalisz i otwarty został zrewitalizowany dziedziniec z knajpkami, restauracjami i konceptami kulinarnymi.

Na swoje kolejne wcielenie czekają też zabudowania Fabryki Broni Łucznik w Radomiu. Agencja Rozwoju Przemysłu w drodze przetargu wyłoni wykonawcę dokumentacji projektowej rewitalizacji, przebudowy i nadbudowy wraz ze zmianą sposobu użytkowania kompleksu budynków fabrycznych przy ulicy Przemysłowej. W dawnych zabudowaniach ma powstać nowoczesna powierzchnia biurowa, przede wszystkim dla branży nowoczesnych usług dla biznesu. Przewidziane zostały tam też sale na konferencje, szkolenia, działalność dydaktyczna i kulturalno-oświatową.     

Walter Herz

Największe inwestycje biurowe w kraju powstają nie tylko w Warszawie

Chcąc wykorzystać świetną koniunkturę na rynku biurowym, deweloperzy wchodzą z dużymi inwestycjami do największych miast we wszystkich regionach w Polsce

Dobra passa w segmencie nieruchomości biurowych trwa. Jak podają analitycy Walter Herz, w pierwszym półroczu tego roku w największych ośrodkach biznesowych w kraju, poza Warszawą, wynajęte zostało ponad 300 tys. mkw. powierzchni biurowych. To lepszy wynik niż w roku ubiegłym, kiedy w analogicznym okresie do najemców trafiło 260 tys. mkw. biur. W wyścigu o palmę pierwszeństwa w regionach bezkonkurencyjny okazał się Kraków, w którym zakontraktowane zostało prawie 140 tys. mkw. powierzchni. 

- Zapotrzebowanie na biura w regionach w największym stopniu generuje sektor nowoczesnych usług dla biznesu. Udział w wynajmie firm reprezentujących te branżę w zależności od miasta kształtuje się na poziomie 40 - 50 proc. Dominującą grupę stanowią firmy IT – informuje Mateusz Strzelecki, Partner i Head of Regional Markets w Walter Herz. – Do grona znaczących najemców na rynkach regionalnych dołączyli też operatorzy powierzchni elastycznych, których udział w wynajmie rośnie, zarówno w Warszawie, jak i innych miastach. W Krakowie w pierwszej połowie bieżącego roku firmy z tego sektora wygenerowały prawie 10 proc. popytu na biura – dodaje Mateusz Strzelecki.

Do największych obiektów oddanych w pierwszych sześciu miesiącach roku na rynkach regionalnych należą m.in. Business Garden i  Nowy Rynek B w Poznaniu, Brama Miasta B w Łodzi, czy V.Offices i Fabryczna Office B1 w Krakowie. 

Najszybciej rośnie rynek krakowski

Zapał inwestycyjny w sektorze biurowym nie słabnie. Deweloperzy nadal intensywnie pracują na wzrost zasobów w największych ośrodkach biznesowych w Polsce. Jak obliczają analitycy Walter Herz, na rynkach regionalnych powstaje teraz łącznie prawie 850 tys. mkw. nowoczesnych powierzchni biurowych i podobna ilość biur jest w budowie w Warszawie. Najwięcej inwestycji prowadzonych jest w Krakowie, gdzie w trakcie realizacji pozostaje około 230 tys. mkw. powierzchni, podaje Walter Herz. 

Kraków, który jest liderem w regionach i drugim największym rynkiem biurowym w Polsce utrzyma w najbliższym czasie swoją pozycję. Czołowi inwestorzy w kraju przygotowują tu bowiem do budowy następne, duże projekty. Cavetina wybuduje w stolicy Małopolski kompleks Klimeckiego Office o powierzchni ponad 35 tys. mkw., a White Star zrealizuje inwestycję The Park, w której powstanie 100 tys. mkw. biur. Nowy, krakowski projekt zapowiada też Echo Investment.

Kraków może pochwalić się największym wzrostem zasobów w pierwszym półroczu br., kiedy jego zaplecze biurowe wzrosło o około 100 tys. mkw. powierzchni. W drugiej połowie br. roku deweloperzy planują oddać w aglomeracji kolejne 70 tys. mkw. biur. Na krakowski rynek wejdzie m. in. kompleks Tischnera Office z 33,6 tys. mkw. powierzchni. 

We Wrocławiu i Trójmieście budowa idzie łeb w łeb 

We Wrocławiu, którego zasoby przekraczają dziś 1,1 mln mkw. powierzchni biurowych, w budowie jest 220 tys. mkw. biur. W stolicy Dolnego Śląska w budowie pozostaje m.in. biurowiec Nowy Targ z około 21. tys. mkw. biur, czy projekt  West 4 Business Hub, który zaoferuje łącznie ponad 80 tys. mkw. powierzchni. W mieście powstaje również inwestycja Business Garden, która jest największym projektem biurowym realizowanym poza Warszawą, oferującym 117 tys. mkw. nowoczesnej powierzchni biurowej i usługowej. Na wrocławskim rynku realizowany jest także kompleks Cu Office z 23,5 tys. mkw. biur, biurowiec City 2 z 12 tys. mkw. powierzchni oraz inwestycja Centrum Południe, w której w pięciu budynkach do wynajęcia będzie około 85 tys. mkw. powierzchni.  

W oferującym obecnie prawie 800 tys. mkw. biur Trójmieście, jak wynika z danych Walter Herz, w budowie jest natomiast około 210 tys. mkw. powierzchni biurowej. W regionie inwestują najwięksi rynkowi gracze, jak Skanska (kompleks Wave), czy Polski Holding Nieruchomości (Marina Office). Jeszcze w tym roku w Trójmieście ma zostać oddany do użytkowania Neon - ostatni biurowiec w kompleksie Alchemia w Gdańsku Oliwie, który dostarczy ponad  35 tys. mkw. biur. W ramach kompleksu 3T Office Park powstaną natomiast trzy wieże o łącznej powierzchni najmu 38 tys. mkw.  

W Katowicach i w Łodzi inwestują największe firmy

W Katowicach z kolei w najbliższym czasie pojawią się takie inwestycje, jak Global Office Park (58 tys. mkw.) firmy Cavatina, czy Silesia For Business (40 tys. mkw.) firmy TriGranit.  
W Łodzi, jak prognozują analitycy Walter Herz, w projektach, których budowa ma zostać ukończona w drugiej połowie bieżącego roku oddane zostanie ponad 70 tys. mkw. powierzchni. Niedawno oddany został biurowiec realizowany w pierwszej fazie Bramy Miasta (27,8 tys. mkw.) firmy Skanska. A kolejne oczekiwane biurowe otwarcia to Imagine (17 tys. mkw.), czy pierwszy budynek w kompleksie Monopolis.  

W aglomeracji łódzkiej realizowany jest też kolejny budynek w Bramie Miasta i kompleks Hi Piotrkowska 155 (21 tys. mkw.). Na terenie dawnej fabryki Karola Scheiblera Echo Investment prowadzi zaś budowę wielofunkcyjnego projektu Fuzja (90 tys.  mkw.), a w kompleksie biurowym REACT deweloper odda wkrótce blisko 50 tys. mkw. powierzchni. Na start realizacji w Łodzi czeka również inwestycja P22 firmy Ghelamco i projekt HB Reavis na terenie Nowego Centrum Łodzi. 

Wolnych biur coraz mniej

Dzięki wzmożonej aktywności inwestycyjnej rynki regionalne w Polsce dysponują już łącznie 5,35 mln mkw. powierzchni biurowych, z czego prawie 1,4 mln mkw. zlokalizowane jest w Krakowie.    
W największych miastach regionalnych, jak podaje Walter Herz, na najemców oczekuje średnio ponad 9 proc. biur. W większości ośrodków poziom pustostanów spada.

Najmniej wolnych powierzchni biurowych jest w Trójmieście – około 5,5 proc. W Krakowie, który rozbudowuje się najszybciej, współczynnik powierzchni niewynajętej sięga 10 proc. Najemcy podpisują tam jednak chętnie umowy przednajmu, dzięki czemu mimo sporej nowej podaży, ilość pustostanów pozostanie raczej niezmienna. 

W największych miastach w kraju powoli idą natomiast w górę stawki czynszowe. Powodem wzrostu cen wynajmu są przede wszystkim coraz większe koszty związane z realizacją nowych obiektów.  

Walter Herz

Warszawa z najmniejszą ilością wolnych biur od 7 lat

W pierwszej połowie roku popyt na warszawskie biura był pięć razy większy od nowej podaży

Warszawski rynek biurowy kolejny rok z rzędu może się pochwalić wyjątkowo dobrymi wynikami, jeśli chodzi o popyt na powierzchnię. W pierwszym półroczu br. do najemców trafiło przeszło 400 tys. mkw. biur. Nieznacznie mniej niż rok wcześniej, kiedy chłonność rynku w pierwszych sześciu miesiącach osiągnęła poziom 440 tys. mkw. i była największa w historii rynku. Zdaniem analityków Walter Herz, uzyskane wyniki pozwalają sądzić, że także w tym roku wolumen transakcji w segmencie biurowym osiągnie rekordowo wysoki poziom. 

- Rynek biurowy w Warszawie przeżywa swój najlepszy czas. Zgłaszane przez firmy zainteresowanie wynajmem dużych powierzchni przełożyło się na bardzo dobre wyniki pierwszego półrocza. Szczególnie dużą popularnością cieszą się biura zlokalizowane w ścisłym centrum miasta i jego sąsiedztwie, gdzie w ostatnich miesiącach wynajęte zostało najwięcej powierzchni. Co ciekawe, dostęp do wolnych biur w stołecznym śródmieściu jest najmniejszy w całej Warszawie. W centrum miasta współczynnik pustostanów przekracza zaledwie 5 proc. – mówi Bartłomiej Zagrodnik, Partner Zarządzający w Walter Herz. - Jednocześnie to obszar, który dziś najsilniej się rozbudowuje. Oferuje duży wybór najwyższej klasy powierzchni w budynkach pozostających w trakcie realizacji. Wysoka absorpcja notowana na warszawskim rynku sprawia, że w inwestycjach z terminem oddania do końca przyszłego roku połowa biur została już wynajęta – informuje Bartłomiej Zagrodnik.     

Rekordowe transakcje najmu

Aż jedna czwarta powierzchni biurowej, która została zakontraktowana w Warszawie w pierwszej połowie br. znajduje się w obiektach, które są w budowie. Historycznie rekordowa umowa na 45,6 tys. mkw. powierzchni, jaka została niedawno zawarta na stołecznym ryku, także dotyczy biur usytuowanych w kompleksie Mennica Legacy Tower, którego oddanie planowane jest dopiero jesienią tego roku.       

W pierwszym półroczu 2019 roku zasoby warszawskiego rynku biurowego wzrosły zaledwie o 80 tys. mkw. powierzchni. To niewiele, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę obecne zapotrzebowanie na biura w aglomeracji stołecznej. W pierwszej połowie roku do warszawskiej oferty wszedł m.in. budynek Spark B (niemal 16 tys. mkw.), Moje Miejsce B1 (prawie 19 tys. mkw.), Vector+ ( niespełna 14 tys. mkw.), czy The Park 6 (ponad 11 tys. mkw.).

Centrum miasta w budowie

W budowie, jak podają analitycy Walter Herz, jest w Warszawie około 840 tys. mkw. biur w ponad czterdziestu projektach. Większość tej powierzchni wejdzie na rynek, którego zasoby obliczane są na 5,65 mln mkw. biur, dopiero w 2021 roku.

Aktywność deweloperów ogniskuje się aktualnie przede wszystkim w rejonie ronda Daszyńskiego i okolicy Dworca Centralnego, gdzie możemy obserwować największe realizacje w mieście. Wśród biurowców w budowie, często spektakularnych obiektów, które wpłyną na nowy wizerunek warszawskiego centrum wymienić można Varso, SkySawa, Warsaw Unit, Warsaw Hub, Skyliner, Generation Park, czy Mennica Legacy Tower.  

Wolnej powierzchni biurowej w stolicy jest coraz mniej. Współczynnik pustostanów stale się obniża. Aktualnie jego wartość jest najniższa od siedmiu lat. Przekracza nieznacznie 8 procent., licząc średnio dla całej Warszawy. Z największym deficytem wolnych biur mamy do czynienia w centrum miasta, gdzie praktycznie nie ma dużych powierzchni gotowych do wynajęcia. Największa ilość biur oczekujących na najemców znajduje się natomiast w zagłębiu biurowym na Mokotowie, gdzie pustostanów jest ponad 18 proc. 

Walter Herz